Kur'an Yurdu

Kureyş Süresi (Beyanu’l-Hak) Tefsiri

Kureyş Süresi (Beyanu’l-Hak) Tefsiri

Kureyş Süresi Kaç Ayettir ve Kaçıncı Süredir?

Kureyş Süresi Mekki bir süre olup, Hz Peygamber’in elçi olarak gönderilmesinin ikinci yılında bir bütün halinde indirilmiş olup 4 ayetten oluşmaktadır. Adını ilk ayetindeki Kureyş kelimesinden almıştır. Hz Osman’ın mushafındaki kronolojik sıralamaya göre 29, Hz Ebu Bekir’in cem ettirdiği elimizdeki Kur’an’a göre ise 106. süredir.

Kureyş Süresinin Anlamı ve İçeriği

Mekke, Arap Yarımadasında önemli bir din ve ticaret merkezidir. Kabe, Allah’ın evidir. Araplar, hem din hem de bir ticaret merkezi olması sebebiyle buraya saygı göstermektedir. Her yıl, yaklaşık dört ay süren hac ve umre mevsiminde Mekke’de kurulan panayırlar sebebiyle denizaşırı ülkelerden dahi buraya insanlar ibadet ve ticaret maksadıyla akın akın gelmekte ve arazisi üretime müsait olmayan Mekke’yi ekonomik açıdan ayakta tutmaktadırlar.

Mekke halkı, bilhassa Kureyş “Ehlullah” ve “Ehl-i Beyt” adıyla Mekke’nin yönetimini elinde bulundurmaktadır. Kureyş’in, ekonomik menfaatleri sebebiyle Kabe’ye hizmet etmesi ve taşradan gelenlere memnuniyet verici bir ev sahipliği hizmeti sunması; bilhassa onların yiyecek, içecek ve güvenlik ihtiyaçlarını karşılaması, bu insanların kendilerine karşı minnet duygularını kabartmakta ve taşradan gelenlere ev sahipleri arasında karşılıklı saygı, ülfet ve dostluğa sebep olmaktadır. Tıpkı günümüz İsviçre’si gibi.

“Çevrelerindeki kabilelerden, bir takım insanlar kaçırılıp götürülürken Mekke ve halkını güvenli ve dokunulmaz yaptığımızı görmediler mi (Neml 67)” ayetinde de belirtildiği üzere, başkaları yol emniyeti ve can güvenliği olmadığı ve ağır vergiler ödemek durumunda bırakıldıkları için uzak diyarlara ticaret kervanı göndermeye pek cesaret edemezken, Kureyş her yıl iki defa ticaret kafileleri düzenler; yaz aylarında kuzeyde bulunan Şam’a, Mısır’a, Filistin’e; kış aylarında ise güneydeki Yemen’e, Habeşistan’a düzenli olarak ticari seferler düzenlerdi. Seyahat esnasında güzergahta uğradıkları köy ve kasabalarda saygıyla, dostlukla karşılanır; yapılan alış verişler de ağır vergi talepleriyle işleri zora sokulmaz, gasp ve yağma ile karşılaşmaz, emniyet içerisinde seyahat ederlerdi.

Kureyş’in yaşadığı bu saygınlık ve itibar, hiç şüphe yok ki “Haram aylar” ve Kabe sebebiyledir. “Biz, Ev’i insanlara toplanma ve güven yeri yaptık (Bakara 125)”. Şayet Kabe Mekke’de olmasaydı, Allah orayı güvenli kılıp inssanların kalplerine Kabe’ye saygı duygusunu koymasaydı, Kureyş’in de saygınlığı olmayacaktı. Onlar da seyahatlerinde can ve mal emniyeti olmadığı için her yıl düzenli olarak kuzeye ve güneye ticaret kervanları salamayacaklardı. Diğer topluluklar gibi onlar da açlık, korku ve imkansızlıkların pençesinde kıvranacaklardı. Kureyş, bu hakikati biliyor ve İslam’a karşı çıkarken kazandıkları bu prestiji / itibarı kaybetme korkularını gerekçe olarak gösteriyorlardı. “Kureyş’in ileri gelenleri diyorlardı ki: Muhammed! Eğer biz seninle birlikte doğru yola uyacak olursak, kesinlikle yurdumuzdan sökülür atılırız (Kasas 56-57)”

O halde Kureyş, Allah’ın bunca lütfuna nankörlük etmemeli; kendilerini açlık ve korku zilletinden kurtaran saygınlık; güven ve bol rızık bahşeden Allah’a; veli nimetleri olan şu Ev’in sahibine samimiyetle ibadet etmeli ve O’nun gönderdiği elçisine ve ayetlerine değil karşı çıkmak, aksine içtenlikle ve minnet duygularıyla yardımcı olmalı değil miydi?

Tövbe ve Allah’a yöneliş, sözden ibaret olmayıp duygu, düşünce ve ahlaki eylemlerle kanıtlanmalıdır. Din’i Allah’a has kılarak ve samimiyetle sadece Allah’a ibadet etmelidirler. Zira yüce Allah’ın tavrı açık ve nettir: “Eğer iman ederseniz, Allah size niye azap etsin ki! Allah, mutlaka iyiliğin karşılığını fazlasıyla verir ve bilir (Nisa 147)” ve ‘Rabb’iniz size açıkça ilan etmiştir: “Eğer şükrederseniz size nimetimi mutlaka artırırım; fakat nankörlük ederseniz, azabımın son derece çetin olduğunu da bilin (İbrahim 7)’

Kaynak: M. Zeki Duman / Beyanu’l-Hak / C:1 / bkz:217-20

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ